In gesprek met Andries Bongers

Je moet jezelf blijven ontwikkelen!

 

Wij coachen managers en professionals. Mensen met passie voor hun vak. In dat kader interviewen wij regelmatig één van hen. Over de thema's waar zij en wij mee bezig zijn: effectief en efficiënt werken, professionalisering en burn-out preventie. Hier het interview door dr. Miranda Langedijk, (team)coach, trainer en strategisch HRM consultant, met Andries Bongers. Over blijvend leren en de noodzaak van actuele kennis, Het Nieuwe Werken, flexibiliteit en autonomie, het runnen van 'je eigen winkel', het managen van wit, zwart en grijs ziekteverzuim en het voorkomen van een burnout.

 

Andries BongersSommige mensen lijken nauwelijks onderhevig te zijn aan de effecten van de tijd. Andries Bongers is zo iemand. Wij ontmoetten elkaar zo'n 20 jaar geleden voor het eerst bij IBM waar hij bijna 30 jaar in diverse functies werkzaam was, waaronder in de marketing en verkooporganisatie, maar ook bij P&O. De laatste 12 jaar was hij er manager van de afdeling die de salarisadministratie verzorgde voor een paar duizend organisaties (IBM ASAP).

 

 

In 2000 is Andries met vervroegd pensioen gegaan en richtte hij twee bedrijven op: De Bongerd en FreeBeans BV, die zich respectievelijk bezighouden met het begeleiden van transformatie processen van ondernemingen en het maken en leveren van een softwareprogramma en totale dienstverlening op het gebied van flexibel belonen, inkomensmanagement en communicatie over de arbeidsrelatie.

 

Hij is auteur van het boek: "Flexibel belonen, hoger loon en lagere lasten" en medeauteur van "Innoveren met Personeel".
Ook schrijft hij artikelen en columns voor bekende vakbladen als de Gids voor Personeelsmanagement, Personeelbeleid, BG-Magazine en is hij verbonden aan het redactieteam van Salarisrendement.


Andries gaf diverse Masterclasses op het gebied van strategisch belonen en beloningsbeleid. Hij is een veelgevraagd spreker, bestuurslid van de NVP-sectie Arbeidsvoorwaarden en Omstandigheden en lid van de Raad van Advies van de Beroepsvereniging Adviseurs Belonings- en Formatiemanagement.

 

 

Andries hoef je niet te interviewen. Hij vertelt. Hij is een geboren spreker en hij kan putten uit een grote ervaring, in het bijzonder op het gebied van belonen, verzuim en leeftijdsbewust personeelsbeleid.

 

Hij heeft duidelijke meningen die hij niet onder stoelen of banken steekt. Hij verwerkt zijn visie graag tot vrolijke columns en artikelen die de lezer aanzetten tot reflectie. Zie bijvoorbeeld het kader met de intro van zijn column over de effecten van het feminisme voor de psychische gezondheid van de werkende vrouw...

 

"Begin dit jaar ben ik 70 geworden. Ik ben heel blij met mijn gezondheid. Ik besef me dat ik daardoor in staat ben heel actief te zijn. Niet alleen in het werk, maar ook daarbuiten. Bijvoorbeeld als voetbaltrainer, maar ook als (opera)zanger. Ik treed zo'n 40 keer per jaar op met (semi) professionele zangers.

 

Blijvend leren

Ik werk met veel plezier. Dat komt doordat ik kan blijven leren. Als je in je vakgebied goed wilt zijn vergt dat permanent studeren. Er is een cultuurverandering aan de gang waarbij steeds duidelijker wordt verwoord dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun eigen carrière. Maar het blijft nog te vaak bij woorden. Ik kom regelmatig werkgevers tegen die tegen hun werknemers zeggen "je hoeft je niet te ontwikkelen voor mij, doe het voor jezelf". Maar de reactie van die werknemers is dan toch vaak: "is daar dan een budget voor"?


Ik benadruk het belang van ontwikkeling voor jezelf. Ook als er geen ruimte is moet je zelf zorgen voor je eigen groei. Juist dan.

 

Hoe iemand er tussen 50 en 60 bij zit is in dat kader een direct gevolg van zijn inzet en gedrag toen hij 40 was. Het beeld dat iemand optimaal functioneert rond zijn 40e wordt wel bijgesteld. Die grens verschuift eerder naar 50. Mits je je blijft ontwikkelen. Zelf heb ik het gevoel dat ik nog nooit zo effectief ben geweest als nu door de combinatie van ervaring en actuele kennis.


Ervaring alleen is nooit genoeg. De wereld verandert continue. Je moet je blijven oriënteren, naar trends kijken en je kennis up-to-date houden. Ouderen kunnen vanuit hun ervaring een situatie misschien sneller door hebben. Maar zonder actuele kennis en dus een visie van waar je heen moet, heb je daar niets aan.
Dat geldt niet alleen voor 'hoofd'- werkers maar ook voor 'hand'-werkers. Neem een monteur. Die heeft nu te maken met een heel andere techniek dan 20 jaar geleden.

 

Het Nieuwe Werken

Het nieuwe werken (HNW) gaat ook over die autonomie. Veel te vaak wordt met HNW alleen verwezen naar plaats en tijd onafhankelijk werken. Maar het is juist het inzien van het belang van je eigen winkel te runnen dat HNW nieuw kan maken. Als ik iets niet goed doe gaat mijn winkel naar de knoppen. Dat je dat gevoel hebt, ook als je in loondienst werkt.

 

Hoe meer men die visie heeft des te beter het gaat met een bedrijf. Zo zie je bijvoorbeeld dat het ziekteverzuim in kleine bedrijven veel geringer is dan in grote bedrijven. Daar hebben werknemers al veel meer de directe relatie met 'hun winkel'.

 

Ziekteverzuim

Het ziekteverzuim van vrouwen is trouwens over het algemeen hoger dan dat van mannen. 'Die eigen winkel' moet je als vrouw met jonge kinderen niet willen draaien langer dan 3 dagen per week.
Doe je dat wel dan neemt het afbreukrisico enorm toe. Zo krijgen veel vrouwen tussen 30 en 40 een burn-out. Als vrouwen het in het werk goed doen en gevraagd worden meer te werken zouden ze dat eigenlijk niet moeten doen. Sterker nog, als werkgever moet je een vrouw tegen zichzelf beschermen. Ik wil bijvoorbeeld niet dat mijn werkneemster met jonge kinderen meer werkt dan die drie dagen per week, hoewel ze dus heel goed is".

 

Hier onderbreek ik Andries. Hoe zit het dan met de autonomie? Mag de vrouw hierin niet haar eigen beslissingen nemen?
Hij denkt erover na. "Tja, nu geef je me een draai om mijn oren met mijn eigen theorie. Maar ik heb zo vaak gezien dat het mis loopt, dat ik vind dat je de zorg in deze moet laten prevaleren.

 

Een manager moet zich bezig houden met dat ziekteverzuim. Ik kom nog steeds managers tegen die melden dat ze het verzuimbeleid hebben uitbesteed. Waarschijnlijk zijn ze dan zelf de oorzaak van het verzuim. Een manager moet faciliteren en zorgen dat het leuk is. In de zorg lag het ziekteverzuim jarenlang rond de 10 à 12%. Dat was in grote mate het gevolg van ontevredenheid. Veel bedrijven doen ook geen echte opinion survey (medewerkers tevredenheidonderzoek). Ze willen niet weten hoe er gedacht wordt. Dat is te confronterend en dan moet je er iets mee doen.

 

Er is wit, zwart en grijs ziekteverzuim. Wit verzuim dat is helder, dat is echt ziek. Dan heb je bijvoorbeeld griep of een gebroken been. Zwart verzuim betekent je ziek melden terwijl je kerngezond bent maar liever op het strand ligt of meubels koopt op een werkdag. Daarop zou ontslag moeten volgen. Grijs verzuim is niet naar het werk willen of denken dat je dat niet kan. Dat is de medewerker die met een verstuikte enkel thuis blijft. Dat vergt aandacht. Aandacht is iets anders dan simpelweg controleren en druk uitoefenen. Je zult je wezenlijk moeten afvragen waarom iemand geen zin meer heeft. Dat gebeurt niet zo vaak.

 

Visie versus 'Waan van de dag'

Dat is ook één van de verschillen tussen bezig zijn met P&O of HRM. Het laatste gaat over de inzetbaarheid van mensen op basis van competenties. En het relateren van feitelijke kennis aan de toekomst. Werken vanuit visie. Veel bedrijven zijn te weinig met de toekomst bezig".

 

Hij ervaart het zelf ook. "Dan ga je met een organisatie aan de slag, iedereen is enthousiast en er komen hele goede plannen op tafel. Maar als men niet echt de noodzaak van een verandering voelt, dan gaat iedereen daarna weer mee in de vaart der volkeren.
Er wordt geen tijd ingeruimd voor plannen, het uitwerken daarvan en innovatie".

 

Hij is één van de docenten in de leergang innoveren met personeel. "Daar zie je het ook. De eenling die enthousiast terugkeert naar de organisatie met goede ideeën en plannen. Maar daar aangekomen is iedereen met de waan van de dag bezig. Hoe krijg je dan de handen op elkaar om samen met nieuwe ideeën aan de slag te gaan?"

 

Naar eigen zeggen is hij gestructureerd chaotisch. "Ik moet zelf ook mijn eigen stukken nalezen. Als ik niet zie waar ik zelf fouten maak, dan kan dat arrogant overkomen. Ik moet mezelf ook houden aan de afspraken die ik met mezelf maak. Dat is lastig. Daarom heeft iedereen denk ik een klankbord nodig. Ik plan dat maar in".

 

Hij ergert zich aan leidinggevenden die kretologie bezigen. "Dat je een visie hebt moet blijken in je gedrag. Veel te vaak kom ik managers tegen die zelf niet het goede voorbeeld geven. Van simpele regels overtreden, zoals parkeren op bezoekersplaatsen - hoezo klantgericht? - tot ronduit respectloos met medewerkers omgaan. Een gebrek aan visie blijkt ook bij leidinggevenden die zich niet meer inzetten voor de ontwikkeling van 55 plussers. Terwijl die groep juist zo waardevol kan zijn. Zij hebben veel ervaring, bloeien op wanneer ze uitgedaagd worden en ze gaan de waarheid vertellen omdat ze niet meer zo bang zijn voor hun carrière".

 

Verwachtingen en twijfels

Zelf is hij erachter gekomen dat de wereld is wat je er van verwacht. "Daarbij kun je beter niet te veel verwachten. Want steeds in teleurstellingen terecht komen is niet zo prettig". Dus is hij weerbaarder geworden en verlangt hij niet wat niet haalbaar is.


Hij is wat diplomatieker geworden en stelt in het werk liever een goede vraag dan te komen met een oordeel.
"Ik zoek naar het waarom. Net zoals kinderen dat doen moet je gewoon blijven doorvragen.

 

Ik kom uit een arbeidersgezin, uit een noodwoning. Ik had altijd het gevoel dat ik me moest waarmaken. Het gevoel 'minder te zijn dan anderen' is na verloop van tijd verdwenen. Ik hoef niet meer zo aan mezelf te twijfelen. Ik heb veel bereikt. Ik kan nu ook zeggen, 'dat kan ik niet'. Ik ben milder geworden. Maar ik blijf een streber, ik wil wel succesvol zijn. Maar ik weet heel goed, er zijn andere dingen belangrijk voor geluk".

 

Met dank aan Andries Bongers voor het bijzondere gesprek, Miranda Langedijk

Terug naar het overzicht van interviews met managers en professionals.

Home: over Langedijk Consult (team)coaching & SuccesManagement training.

 

 

Feminisme is de uitvinding van een slimme vent

Door: Andries Bongers

 

Ik kreeg kortgeleden een hoofdstuk uit een schoolboek "Huishoudkunde" (1960) onder ogen, bedoeld voor meisjes die zich op het huwelijk moesten voorbereiden. Het is nog helemaal niet zo lang geleden, maar voor sommige lezers zullen het lijken op citaten uit de Middeleeuwen...

"Maak dat het eten klaar is. Maak de zaken op voorhand klaar, de avond voordien als het moet, zodat een heerlijke maaltijd hem opwacht als hij terugkeert van zijn werk. Het is een vorm van duidelijk maken, dat je aan hem hebt gedacht en je bezorgd bent over zijn noden."

 

"Wees op tijd klaar. Neem voor jezelf een kwartier rust voor hij thuis komt om te ontspannen. Werk uw opmaak een beetje bij, doe een band in je haren en wees fris en bevallig. Wees opgewekt en een beetje interessant."

 

"Breng het geluid op een minimaal niveau. Bij zijn aankomst zet je het geluid af van wasmachine, droogkast of stofzuiger. Probeer de kinderen kalm te krijgen. Wees blij hem te zien. Verwelkom hem met een warme glimlach en toon de oprechtheid van uw wil om hem te bevallen."

 

"Denk eraan dat hij de meester is in huis. Wanneer hij klaar is met eten, ruim de tafel af en doe vlug de afwas. Als je man vraagt om te helpen, wijs zijn voorstel af want hij zou zich mogelijk verplicht voelen om het steeds weer te doen."

 

Jachtig bestaan
Lees - na uw verbazing, ergernis of woede - deze ‘opdrachten' nog eens door en vergelijk dat eens met het huidige leven van een gehuwde vrouw met jonge kinderen. Turf in bovenstaand stuk nu eens de werkelijke inspanningen van een vrouw uit die tijd, en vergelijk dat eens met het jachtige gedoe van een carrièrevrouw: vroeg op, haastig aankleden, ontbijten en de kinderen naar de crèche brengen. Dan te laat door file, de eerste stomme vergadering bijwonen, je moeten meten met de mannen in de groep - hoewel je beter bent maar niemand gelooft dat - op je veertigste, of meestal eerder, tegen een burn-out aanlopen, en op je vijftigste naar een pensioen verlangen dat pas ingaat als je 67 bent. Sinds tien jaar bestaat de netto instroom in de WAO/WIA vrijwel uitsluitend uit vrouwen. De oorzaken zijn meestal vage klachten als psychische aandoeningen.

 

Uit onderzoek in 2002 bleek al dat minimaal 65 procent van het ziekteverzuim in Nederland niet arbeidsgerelateerd was, maar voortkwam uit privé en/of sociale problemen (stress/psychische oorzaken buiten het werk). Zijn de gevolgen van het jachtige bestaan wel verantwoord, en wegen ze op tegen de economische voordelen?

 

 

Terug naar het overzicht van interviews met managers en professionals.

Home: over Langedijk Consult (team)coaching & SuccesManagement training.

In gesprek met...

Miranda Langedijk

Zo nu en dan ga ik in gesprek met managers en professionals met een bijzondere kijk op, of veel ervaring met, een aan coaching gerelateerd onderwerp. Lees en 'luister' mee!